Türkiye Büyük Millet Meclisinin Açılması

Türkiye Büyük Millet Meclisinin(TBMM.) Açılması 23 Nisan 1920

İtilaf Devletleri İstanbul’un işgaliyle Türk ulusunun hukuk düzenini ortadan kaldırmıştı. Ancak Kuvayı Milliye’nin varlığı ve gücü bir bütün olarak karşılarındaydı. Osmanlı Mebusan Meclisinin dağıtılmasıyla Anadolu’da ulusun iradesine egemen olacak bir meclisin kurulma zorunluluğu kesinlik kazanmıştı. Mustafa Kemal, Ankara'da milli bütünlüğü sağlayacak bir meclisin toplanması gerekliliğini telgraf yazışmalarıyla kolordu komutanlarına ve valilere duyurdu, düşüncelerini aldı. Devlet yönetiminin

Kurucu Meclis niteliğinde olmasını uygun görüyordu. Yazışmalar sonucu kuvvet komutanlarının düşünceleri ışığında tam yetkiye egemen " Selahiyet-i fevkaladeye malik bir meclis" deyimiyle bir millet meclisi kurulmasına ve yeni seçimlerin yapılmasına karar verildi. Kararın nitelikleri Temsil Heyeti adına, 19 Mart 1920 günü kolordu komutanlıklarına, illere ve sancaklara bir genelgeyle bildirildi.Yeni seçimler, Osmanlı Devleti’nin seçim yasalarına göre yapılacak ve her sancaktan 5 üye seçilecekti. İstanbul’un işgaliyle dağıtılan Mebuslar Meclisi’nden Anadolu’ya kaçabilen milletvekillerinin de haklarının saklı tutulacağı duyuruldu. Yeni seçilen milletvekilleriyle İstanbul’dan gelen 78 milletvekilinin bütünleşmesiyle ilk meclis 120 kişiyle toplandı. Bu sayı zaman zaman çeşitli nedenlerle azalarak ya da çoğalarak değişiklik gösterdi. 23 Nisan 1920 günü Ankara'da izlenen büyük bir törenle Türkiye Büyük Millet Meclisi kuruldu. Yeni Türkiye Devleti, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin kurulmasıyla Ankara’dan yönetilmeye başlandı. Mustafa Kemal, Meclis’in kurulması sonrasında yaptığı konuşmada, yakın tarihimizin ve Mondros Antlaşması’nı izleyen Kurtuluş Savaşımızın siyasi olaylarının bir değerlendirmesini yaparak Türkiye Büyük Millet Meclisi’nce izlenmesini gerekli gördüğü siyasi çözümlemeyi belirtti.

 

TBMM. yetkilerini ve hükümetin kurulması konusunda Mustafa Kemal’in aşağıdaki gerçekleri kapsayan bir önergesini onayladı:

1. Bir hükümet kurmak gereklidir.

2.Geçici kaydıyla bir hükümet başkanı tanımak ya da padişah kaymakamlığı gibi bir makam yaratmak doğru değildir.

3.Mecliste bütünleşmiş milli iradeyi, gerçek olarak vatan mukadderatına egemen kılmak temel ilkedir. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin üstünde bir kuvvet mevcut değildir.

4.Türkiye Büyük Millet Meclisi, yasama ve yürütme yetkilerini kendinde toplamıştır. Meclisten seçilecek bir kurul, Meclisin vekili olarak hükümet işlerini görür. Meclis Başkanı bu kurulun da başkanıdır.

Not: Padişah ve halife, altında bulunduğu baskıdan kurtulduğu zaman, Meclisin düzenleyeceği yasa gerçeklerine göre durumunu alır.

Yukarıda sıralanan saptamalar, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin yapısını kesin olarak belirtirken, Anadolu’da .milli egemenliğe dayanan yeni Türk Devleti’nin varlığını simgeliyordu.24Nisan 1920 günü, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına 110 oyla Mustafa Kemal seçildi. Meclisçe 11 bakanlık kurulması öngörüldü.Türkiye Büyük Millet Meclisi adına Mustafa Kemal, 30 Nisan günü Avrupa devletleri dışişleri bakanlarına sirküler göndererek Türkiye’nin tek sorumlu temsilcisinin yeni kurulan Türkiye Büyük Millet Meclisi olduğunu, yabancı devletlerin İstanbul Hükümeti’yle yaptıkları ve yapacakları antlaşmaların geçersiz olacağını bildirdi. Böylece İstanbul Hükümeti hukuken kaldırılmış oluyordu.3/4 Mayıs günleri içeriğinde seçimle bütünlenen bakanlıklar kadrosunun oluşmasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti kuruldu. Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti'nin kurulmasıyla Ankara, yeni Türk Devleti’nin değişmez başkenti oldu.



Yorum ekle